fruitПлодоводствоFruit Growing0134-9759Институт плодоводства10.47612/0134-9759-2023-35-139-144fruit-686Research ArticleПЛОДОВОДСТВО И ЯГОДОВОДСТВО В БЕЛАРУСИFRUIT AND SMALL FRUIT GROWING IN ВELARUSГаспадарчая каштоўнасць гібрыдаў фундуку селекцыі Я. Б. КвачаThe economic value of hybrid hazelnuts bred by Ya. B. KwachВасехаВ. В.VasekhaV. V.

 вул. Кавалёва 2, аг. Самахвалавічы, Мінскі раён, 223013, Беларусь 

witalij_waseha@tut.byБарысенкаМ. М.BarysenkaM. M.

 вул. Кавалёва 2, аг. Самахвалавічы, Мінскі раён, 223013, Беларусь 

ЧарнавокаяК. А.CharnavokayaK. A.

 вул. Кавалёва 2, аг. Самахвалавічы, Мінскі раён, 223013, Беларусь 

МацвееўВ. А.MatsveeyV. A.

вул. Кавалёва 2, аг. Самахвалавічы, Мінскі раён, 223013, Беларусь

РУП «Інстытут пладаводства»Belarus202329112023352139144Copyright © Васеха В.В., Барысенка М.М., Чарнавокая К.А., Мацвееў В.А., 20232023Васеха В.В., Барысенка М.М., Чарнавокая К.А., Мацвееў В.А.Vasekha V.V., Barysenka M.M., Charnavokaya K.A., Matsveey V.A.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://fruit.belal.by/jour/article/view/686

У артыкуле прыводзяцца вынікі ацэнкі гаспадарчай каштоўнасці 6 чырвоналістных гібрыдаў селекцыі Я. Б. Квача на працягу 2020–2022 гг. Кантрольнымі сартамі для параўнання служылі расійскія – Академик Яблоков і Московский рубин.Прыводзіцца кароткая характарыстыка даследуемых генатыпаў па зімаўстойлівасці, размерна-масавым паказчыкам арэхаў, прадукцыйнасці, асаблівасцях размеркавання ўраджая па пладаносным парасткам, біяхімічным складзе арэхаў. Прааналізаваны асаблівасці росту і развіцця квачоўскіх адборных форм па кожным з паказчыкаў.На аснове атрыманых даных для далейшай селекцыйнай працы ў якасці крыніц асноўных гаспадарча карысных прыкмет былі выдзелены гібрыды квачоўскай селекцыі: за спалучэнне буйнаплоднасці і выхаду ядра – Квачоўскі № 6, Квачоўскі № 7; за спалучэнне ўраджайнасці і аптымальнага размеркавання нагрузкі па пладаносным парасткам рознай даўжыні – Квачоўскі № 6, Квачоўскі № 7, Квачоўскі № 8; за багаты біяхімічны склад арэхаў па паказчыках колькасці тлушчоў – Квачоўскі № 1, Квачоўскі № 3, Квачоўскі № 8 і па суме цукраў – Квачоўскі № 2, Квачоўскі № 6, Квачоўскі № 7, Квачоўскі № 8.

The article presents the results of the economic evaluation of 6 red-leaves hybrids bred by Ya. B. Kwach. The studies were conducted during 2020-2022. The Academic Yablokov and Moskovskiy rubin hazelnuts varieties of Russian selection were used as the control varieties for comparison.A brief characteristics of the studied genotypes in terms of winter hardiness, the size and weight parameters of nuts, productivity, peculiarities of distribution of the fruit yield on fruit-bearing shoots, biochemical composition of nuts is given. The article analyzes specific features of growth and development of selected forms of hazelnuts bred by Ya. B. Kwach against each of the indicators.Based on the obtained data the following hybrids of Kwach’s breeding were highlighted as sources of the main economically valuable traits for further breeding work: for the combination of large-fruited potential and kernel yield – Kwachovsky № 6, Kwachovsky № 7; for the combination of yield and optimal crop load distribution on the fruit-bearing shoots of different lengths – Kwachovsky No. 6, Kwachovsky № 7, Kwachovsky № 8; for the rich biochemical composition of the nuts in terms of the amount of fats – Kwachovsky № 1, Kwachovsky № 3, Kwachovsky № 8 and in terms of total sugars – Kwachovsky № 2, Kwachovsky № 6, Kwachovsky № 7, Kwachovsky № 8.

фундукселекцыязімаўстойлівасцьадбормаса арэхуураджайнасцьбіяхімічны складБеларусьhazelnutbreedingwinter hardinessselectionnut weightyieldbiochemical compositionBelarusReferencesВикористання генетичної колекциї Corylus Spp. НДП «Софиївка» для селекциї фундука Corylus domestica Kos. et Opal / І. С. Косенко [и др.] // Автохтон. та інтродук. рослини. – 2016. – Вип. 12. – С. 120–136.Використання генетичної колекциї Corylus Spp. НДП «Софиївка» для селекциї фундука Corylus domestica Kos. et Opal / І. С. Косенко [и др.] // Автохтон. та інтродук. рослини. – 2016. – Вип. 12. – С. 120–136.Mehlenbacher, S. A. Genetic resources of temperate fruit and nut crops. Hazelnuts (Corylus) / S. A. Mehlenbacher // Acta Horticulturae. – 1991. – Vol. 290. – P. 791–836.Mehlenbacher, S. A. Genetic resources of temperate fruit and nut crops. Hazelnuts (Corylus) / S. A. Mehlenbacher // Acta Horticulturae. – 1991. – Vol. 290. – P. 791–836.Antioxidant and antiradical activities in extracts of hazelnut kernel (Corylus avellana L.) and hazelnut green leafy cover / C. Alasalvar [et al.] // J. of Agricultural and Food Chemistry. – 2006. – Vol. 54. – P. 4826–4832.Antioxidant and antiradical activities in extracts of hazelnut kernel (Corylus avellana L.) and hazelnut green leafy cover / C. Alasalvar [et al.] // J. of Agricultural and Food Chemistry. – 2006. – Vol. 54. – P. 4826–4832.Roasting affects phenolic composition and antioxidative activity of hazelnuts (Corylus avellana L.) / V. Schmitzer [et al.] // J. of Food Sci. – 2011. – Vol. 76. – P. 14–19. https://doi.org/10.1111/j.1750–3841.2010.01898.xRoasting affects phenolic composition and antioxidative activity of hazelnuts (Corylus avellana L.) / V. Schmitzer [et al.] // J. of Food Sci. – 2011. – Vol. 76. – P. 14–19. https://doi.org/10.1111/j.1750–3841.2010.01898.xSolar, A. Characterisation of selected hazelnut cultivars: phenology, growing and yielding capacity, market quality and nutraceutical value / A. Solar, F. Stampar // Soc. of Chemical Industry. – 2011. – № 91 (7). – P. 1205–1212. https://doi.org/10.1002/jsfa.4300Solar, A. Characterisation of selected hazelnut cultivars: phenology, growing and yielding capacity, market quality and nutraceutical value / A. Solar, F. Stampar // Soc. of Chemical Industry. – 2011. – № 91 (7). – P. 1205–1212. https://doi.org/10.1002/jsfa.4300Nuts & dried fruits statistical yearbook 2021/2022. – Reus: Intern. Nut and Dried Fruit Council, 2022. – 80 p.Nuts & dried fruits statistical yearbook 2021/2022. – Reus: Intern. Nut and Dried Fruit Council, 2022. – 80 p.Zdyb, H. Leszczyna / H. Zdyb. – Warszawa: Powszechne Wydaw. Rol. i Leśnе esp.zo.o., 2010. – 248 s.Zdyb, H. Leszczyna / H. Zdyb. – Warszawa: Powszechne Wydaw. Rol. i Leśnе esp.zo.o., 2010. – 248 s.Козловская, З. А. Лещина. Дикие виды и фундук / З. А. Козловская, Н. В. Луговцова // Плодоводство: сб. науч. тр. / РУП «Ин-т плодоводства»; редкол.: В. А. Самусь (гл. ред.) [и др.]. – Минск, 2018. – Т. 30. – С. 289–303.Козловская, З. А. Лещина. Дикие виды и фундук / З. А. Козловская, Н. В. Луговцова // Плодоводство: сб. науч. тр. / РУП «Ин-т плодоводства»; редкол.: В. А. Самусь (гл. ред.) [и др.]. – Минск, 2018. – Т. 30. – С. 289–303.Генетические основы и методика селекции плодовых культур и винограда / З. А. Козловская [и др.]; под общ. ред. З. А. Козловской. – Минск: Беларус. навука, 2019. – 249 с.Генетические основы и методика селекции плодовых культур и винограда / З. А. Козловская [и др.]; под общ. ред. З. А. Козловской. – Минск: Беларус. навука, 2019. – 249 с.Программа и методика сортоизучения плодовых, ягодных и орехоплодных культур / Всерос. науч.-исслед. ин-т селекции плодовых культур; редкол.: Е. Н. Джигадло [и др.] ; под общ. ред. Е. Н. Седова, Т. П. Огольцовой. – Орел: ВНИИСПК, 1999. – 608 с.Программа и методика сортоизучения плодовых, ягодных и орехоплодных культур / Всерос. науч.-исслед. ин-т селекции плодовых культур; редкол.: Е. Н. Джигадло [и др.] ; под общ. ред. Е. Н. Седова, Т. П. Огольцовой. – Орел: ВНИИСПК, 1999. – 608 с.Васеха, В. В. Біялагічныя асаблівасці развіцця і прадукцыйнасць сартоў фундуку расійскай селекцыі пасля суровай зімы 2020–2021 гг. / В. В. Васеха, К. А. Чарнавокая // Селекция и генетика: инновации и перспективы: сб. ст. по материалам II Междунар. науч.-практ. конф., посвящ. 70-лет. юбилею д-ра с.-х. наук, проф. В. И. Бушуевой, Горки, 11 февр. 2022 г. / Белорус. гос. с.-х. акад.; редкол.: Г. И. Витко, Н. А. Дуктова, М. Н. Авраменко. – Горки, 2022. – С. 180–184.Васеха, В. В. Біялагічныя асаблівасці развіцця і прадукцыйнасць сартоў фундуку расійскай селекцыі пасля суровай зімы 2020–2021 гг. / В. В. Васеха, К. А. Чарнавокая // Селекция и генетика: инновации и перспективы: сб. ст. по материалам II Междунар. науч.-практ. конф., посвящ. 70-лет. юбилею д-ра с.-х. наук, проф. В. И. Бушуевой, Горки, 11 февр. 2022 г. / Белорус. гос. с.-х. акад.; редкол.: Г. И. Витко, Н. А. Дуктова, М. Н. Авраменко. – Горки, 2022. – С. 180–184.Махно, В. Г. Продукционный потенциал сортов фундука нового поколения / В. Г. Махно, С. А. Горобец // Садоводство и виноградарство. – 2013. – № 6. – С. 23–27.Махно, В. Г. Продукционный потенциал сортов фундука нового поколения / В. Г. Махно, С. А. Горобец // Садоводство и виноградарство. – 2013. – № 6. – С. 23–27.Черепенина, Л. В. Влияние формировки растений на урожайность фундука / Л. В. Черепенина // Садоводство и виноградарство. – 2010. – № 5. – С. 25–27.Черепенина, Л. В. Влияние формировки растений на урожайность фундука / Л. В. Черепенина // Садоводство и виноградарство. – 2010. – № 5. – С. 25–27.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.